Het werd vandaag afgedaan als een aardigheidje, maar voor mij is het bijzonder. Er is een [slechte] geluidsopname ontdekt van Otto von Bismarck, Duits politicus. Een staatsman, die leefde op het eind van de 19e eeuw.

Ik ben gefascineerd door de geschiedenis en met dit kleine geluidsfragmentje wordt het voor mij levend, komt het iets dichterbij.
Zo kan ik me nog het gevoel herinneren, toen ik de troon van Karel de Grote stiekem aanraakte. Het voelde alsof hij er net nog op gezeten had.

Geschiedenis is voor mij de bron waaruit het hedendaagse leven ontstaan is. Door zo’n klein fragmentje, wordt die bron weer iets concreter.

Dit plaatje alleen al laat me de rillingen over het lijf lopen. Elke avond voor het slapen gaan een lepel van deze afschuwelijke drank!!!
Het was goed voor mijn gezondheid, werd gezegd. Je smaakpapilllen zeiden: NEE. Mijn moeder: JA.
En dan de nasmaak. Uren naderhand nog die vieze olieachtige smaak in de mond. Het was elke avond een gevecht. Het was pure levertraan, stookolie, gewoon vergif.

Het werd geleverd door een apotheker, die zijn naam eer aan deed ‘Jassies’.

Het is vandaag 20 jaar geleden, dat Freddy Mercury overleed. Boegbeeld van Queen.
Ik weet nog dat ik voor het eerst ‘Bohemian Rhapsody’ hoorde. Ik was helemaal perplex. Een markant stuk, verschillende muziekstijlen in een song. Prachtige zang. En daarbij een intrigerende tekst.
Later zag ik ook de clip. Dito verbazing. Zo nu en dan bijna pyschedelisch.

Mijn broer had een casettebandje van Queen in zijn auto liggen. Als we samen in de auto zaten, ging de volumeknop op ‘Max’. We loeiden met Queen mee, speelden luchtgitaar op de klanken van Brian May.
De wereld kon niet kapot. Hemelse muziek en een nog onbezorgd leven zo leek het.

Dat gevoel komt iedere keer weer op, als ik de muziek hoor zo’n 35 jaar later. Aids voor Freddy en ook een wat minder onbezorgd vervolg van mijn leven….

Mijn oudste broer en ik zaten allebei op het kerkkoor. We moesten boven bij het orgel zingen. Als er niet gezongen werd, zaten we geknield aan de balustrade. Met een prachtig uitzicht op de hoofden van de beminde gelovigen.

Ik weet niet wie op het idee kwam Anton Berns of ik, maar we ontdekten opeens dat de kale hoofden onder ons een prachtig mikpunt waren. Zonder dat de dirigent het zag, probeerden we op de kale hoofden te mikken.
Het was een prachtig gezicht mensen vol devotie ineens naar het hoofd te zien grijpen. Verbaasd kijkend, dat het regende in de kerk. Overmand door het succes begonnen ook andere koorzangertjes zich met het spel te bemoeien.
Mijn vader had een kaal hoofd. Hij kreeg ook een voltreffer te verwerken. Maar in tegenstelling tot de andere gelovigen, had hij meteen de oorzaak door.

Hij stond op, sloeg nog een kruis en liep de kerk uit. Toen hij de trap naar het koorgedeelte nam, voelde ik al nattigheid.
Zonder een woord te zeggen liep hij op mij en mijn broer af. Hij gaf mij en mijn broer [die niets gedaan had...] een klinkende oorvijg, knikte naar de dirigent, liep weer naar de kerk en nam zijn plaats in, als of er niets gebeurd was…..

12 september is het 100 jaar geleden, dat deze vrouw, mijn moeder, werd geboren.
Mijn vader was een heel intelligent en ontwikkeld man. Die trad graag op de voorgrond. Mijn moeder was ook best intelligent, maar liet míjn vader schitteren.
Ze was vaak op de achtergrond bezig om alles op rolletjes te laten verlopen. Ze schuurde de scherpe kantjes van mijn vader onopvallend weg.
Ze genoot, wanneer het in huis ‘gezellig’ was: lekker eten, een ontspannen sfeer, lachen en ….spelletjes. Eigenlijk was ze een bourgondisch type. Ze kon goed koken en deed ook haar best om er iedere keer iets bijzonders van te maken.

Later, toen mijn vader overleden was, trad ze wat meer op de voorgrond. Nog steeds een echt sfeermens. Als die er niet was, creëerde ze hem. Ze kon intens genieten van kleine en soms grote dingen. Tot vlak voor haar dood.

12 september 2011 gedenken mijn broer en ik haar leven. Dat zal gaan zoals zij het graag had: aan een goed gedekte tafel, met een overvloed aan heerlijke gerechten. Een glas, een lach en heel veel dierbare herinneringen……

Afgelopen zondag heb ik met veel plezier de ‘dag van het levend erfgoed’ bezocht op een prachtig landgoed in Liempde. Er werd hier aandacht gevraagd voor dierenrassen die oorspronkelijk in Nederland werden gehouden. Deze rassen zijn vaak vervangen door dieren die economischer zijn of meer opbrengen.

Meestal gingen we zomers wel op vakantie, meestal naar Duitsland. Mijn vader combineerde dan het zakelijke[fabrieken die hij in Nederland vertegenwoordigde] met het aangename[vakantie].
Er was ook een jaar, waarin het financieel wat minder was gegaan, dat we thuis bleven, maar ‘dachtochtjes’ gingen maken. Op een daarvan mocht ik een vriendje van de lagere school, Hans Go, meenemen. De dagtoch ging naar Giethoorn.

Op de heenweg hadden we al pech met de auto, een lekkende radiateur. De auto moest aan de kant, omdat de koelvloeistof temperatuur snel opliep. Mijn vader draaide met een handdoek de dop open en een enorme stoomwolk ontsnapte. Volgens mij heeft de wegenwacht het euvel na een uur wachten verholpen.
Verlaat aangekomen in Giethoorm had mijn vader bedacht dat we Giethoorn vanaf het water het best konden bekijken. Mijn moeder had het niet zo op het water en wees de een na de andere boot als te klein en daardoor te gevaarlijk af. Uiteindelijk ging ze overstag bij een grote platte boot, waar wel 20 man op konden. De schipper probeerde van alles om ons in een kleinere boot te krijgen, maar mijn moeder was onverbiddellijk: Die boot of geen boot.

Midden op het Gieterse Meer weigerde de motor van ons vliegdekschip verdere dienst. We dobberden hulpeloos op het water, voorbijgevaren door allerlei andere toeristen in kleinere bootjes. Onze schipper legde ieder keer aan collega-schippers uit wat de oorzaak van deze scheepsramp was:’He is mie in de achteroet schott’n en noo kan ik ‘m nich weer in de vooroet krieg’n.’
Uiteindelijk werden we door een bootje op sleeptouw genomen naar de kant. De rest van de tocht werd al punterend volbracht. Ook hier riep onze schipper om de haverklap naar verbaasde inwoners van Giethoorn:’He is mie in de achteroet schott’n en noo kan ik ‘m nich weer in de vooroet krieg’n.’

Zo’n tweeëneenhalf uur later meerden we aan. Mijn moeder haalde opgelucht adem, mijn vader dacht aan de reparatiekosten van de radiateur en wij verheugden ons op de broodjes met gebakken ei, die in de auto waren achtergebleven.

Ik ben in mijn jeugd lid geweest van de melkbrigade. Ik was dus melkbrigadier.

Er was een groot melkoverschot in die tijd en veel naoorlogse kinderen kregen niet de juiste voedingsstoffen, die in melk aanwezig zouden zijn.
Een en een was al gauw twee en zo werd de ‘melkbrigade’ opgericht.

Je moest als aspirant-melkbrigadier elke dag minstens 1 glas melk drinken. Die consumptie moest je administreren door op een kaart in het betreffende hokje een melkglas te tekenen. Was de kaart vol, dan kon je hem opsturen, en ontving je bovengenoemd insigne, dat je moeder op je jas moest naaien. Iedereen kon zo dus zien dat jij een bikkel was, die melk dronk. Net als trouwens allerlei bekende Nederlanders die, waarschijnlijk voor aardig wat geld, ere-brigadier waren.

Mijn neef Ton vond die administratie en de lange duur van het invullen van de registratiekaart maar onzin. Hij administreerde vast in het voren en stuurde de hele kaart in. Hij kreeg een officiële waarschuwing met als dreigement, dat hij geroyeerd zou worden, als deze melkfraude nog een keer geconstateerd zou worden. Voor dat soort dreigementen van autoriteiten waren wij als baby-boomers erg gevoelig.

Bij ons thuis ontstond een ander probleem. Mijn beide broers hadden last van eczeem. Om dat niet te verergeren moest bij hun de consumptie van zuivelproducten beperkt blijven. Mijn moeder besliste in haar eentje, dat in dit geval het drinken van een glas water ook goed was.
Zij ontvingen dus ook het begeerde M-embleem. Ik vond eigenlijk dat mijn moeder dat embleem omgekeerd op de mouw van hun jas moest naaien. Er ontstond dan een W van water. Dat gebeurde natuurlijk niet.

Toen bleek, dat de campagne maar beperkt succes had, de Europese ‘melkplas’ bleef bestaan, werd de campagne stopgezet. Op zich niet erg, want rond die tijd was ik al zo oud, dat ik me meer ging toeleggen op de consumptie van alcoholische versnaperingen.

Al wandelend in Culemborg kwam ik deze muurschildering tegen.

Een vlaag van nostalgie ging door me heen. Herinnerde aan de tijd, dat we op de speelplaats van de lagere school ‘St Eusebius’ In Arnhem, de kartonnen verpakkingen van de verschillende merken ruilden. Of er mee kaartten.
Chief Whiep, Gladstone, Northstate, Chesterfield, Kent, Lexington, Lucky Strike, John Player etc. De reklameslogan: ‘Blijf kalm neem een Dr. Dushkind’
De tijd, dat er bij verjaardagen nog glaasjes met verschillende merken sigaretten stonden. Dat je elkaar nog sigaretten presenteerde…
Kortom de tijd, dat roken nog sociaal en gezellig was…

Nu miljoenen longkankergevallen later weten we wel beter. Roken is niet meer in, we houden van rookvrij. Ik weet het en ik rook al jaren niet meer. Maar toch was er nog even die hang naar vroeger.
Mag toch wel??

Mijn broer en auto’s, twee zaken die onafscheidelijk bij elkaar horen. Hij is nu bezig aan zijn nieuwste boek rond auto’s.
Het zat er eigenlijk al heel vroeg in. Vanaf het moment, dat hij kon praten was hij geobsedeerd door auto’s. En hij maakte zich zo snel mogelijk de namen van de verschillende merken eigen. Het verhaal gaat, dat hij eerder ‘auto’ dan ‘papa’ zei, maar dat kan en wil ik niet bevestigen.

Als driejarige kon hij bij elke auto, die hem aangewezen werd, het juiste merk en type noemen. Op één na: Morris. De naam Morris kon hij niet onthouden. Dat was zijn Achilleshiel.
Hij loste dat simpel en dus brillant op. Hij verzon een automerk: SengSeng. Hij bleef hardnekkig volhouden, dat de aangewezen en door ons amateurs als ‘Morris’ betitelde auto in werkelijkheid het topmodel van ‘SengSeng’ was.

Vanmiddag kwam ik deze auto tegen en mijn eerste reactie was: SengSeng……………

Commentaar van mijn broer:
‘Ik herinner mij dit nog. Maar deze door Alec Issigones (hij ontwierp later de mini) ontworpen “working class hero” mocht eigenlijk ook geen naam hebben.’

Mijn vader. Hij had een goed stel hersens en mocht na de lagere school doorleren tot hij buiten de leerplicht viel, want op zijn 14e moest hij gaan werken.
Dat betekende dat hij de Mulo in twee jaar moest doen. Het examengeld à f20 werd geleend, omdat er geen geld voor was. Hij haalde zijn diploma met glans. Naar later bleek met de hoogste cijfers van heel Nederland. Hij haalde zijn diploma op in korte broek.

Ik hoorde dit verhaal pas veel later van mijn opa, want mijn vader was te bescheiden om het te vertellen.

Op de foto: mijn vader en ik

Deze film heeft twaalf oscarnominaties gekregen. Het gaat over de vader van koningin Elisabeth van Engeland, die zijn handicap [stotteren] leert overwinnen. En daardoor bij het begin van de oorlog zijn volk kan toespreken.

Indrukwekkende film, een intrigerend verhaal.

Gisteren werd ik twee keer geconfronteerd met het verleden:

Een mail van iemand, van wie ik lang iets niet gehoord had. Hij had een slecht jaar achter de rug met zijn gezondheid. Het leek beter te gaan, maar nu toch weer een terugslag. Moest het rustig aan doen.

Een toevallige ontmoeting op de parkeerplaats. Een oud-collega. Hij had zijn geluk weer gevonden. Een nieuwe relatie.

Dat soort confrontaties laat me de rest van de dag niet meer los. Net of je in één dag een jaar of een aantal jaren inhaalt. Natuurlijk je leeft verder, maar de link met het verleden blijft.

Je zou er melancholisch van worden….

Een gramofoonplaatje, dat vroeger in de platenkoffer van mijn vader zat. Het liedje intrigeerde mij. De zangeres niet zo bijzonder. Een beetje zoetsappig typetje, maar de zanger op de achtergrond in het tweede deel van het liedje daar fantaseerde ik over. Dat kon ook gemakkelijk, want ik verstond toen nog geen Frans.

Soms dacht ik, dat het een minnaar was, die achter de rozenstruiken zachtjes mee stond te neuriën met zijn stille geliefde, die op het balkon de bloemen water stond te geven.

Een andere keer, hoorde ik de stem van een wat oudere tenor. Dan was het meer een schoenmaker die vanuit zijn werkplaats luid mee stond te zingen met zijn vrouw, die in de huiskamer aan het borduren was.

Als ik nu weer luister, krijg ik weer dat warme gevoel van vroeger. De huiskamer, mijn moeder aan het breien, ik met meccano aan de slag. En de man op de achtergrond is niet de zanger, maar mijn vader die met gesloten ogen zit te genieten van zijn muziek.

Zo’n 30 jaar geleden was de wens van een dierbaar overledene dat zijn lievelingslied ‘Gebet einer Jungfrau’ tijdens zijn crematie gespeeld zou worden. Ik heb toen heel erg gezocht naar een geluidsopname van dit pianostuk. Uiteindelijk radio Gelderland ingeschakeld via een kennis die er geluidstechnicus was. Er is zelfs in het geluidsarchief van de NOS gezocht, maar het was niet te vinden.

Van de week tijdens een bezoek aan het ‘Rock und Popmuseum’ in Gronau hoorde ik ineens de klanken van die muziek, bij een tableau over de salonmuziek eind 19de eeuw.
Bij terugkomst heb ik meteen op You Tube gezoch en ja hoor: meerdere uitvoeringen waren beschikbaar.
Als we 30 jaar geleden de beschikking hadden gehad over de mogelijkheden van nu, was de zoektocht een fluitje van een cent geweest.

Pröttel = rommel: Iej mut aalt nie zonnen pröttel maeken
“Je moet niet altijd zo’n rommel maken”.

Vandaag ineens kwam het woord weer in mijn gedachten. Van heel ver. Maar meteen weer vertrouwd. Lekker ouderwets Twents. Ook de uitdrukking ‘Wat een pröttel’, als je het overdrachtelijk bedoelt, zoals ‘Wat een rommeltje, heb je er van gemaakt.’
Pure nostalgie…..

Een foto van vroeger. Een straat in Oldenzaal. De Monnikstraat. Voor mij bijzonder. Hier heeft mijn vader een groot deel van zijn jeugd doorgebracht. Waarschijnlijk staat hij zelf ook nog op de foto.
Hier heeft hij als oudste van een arm gezin met 7 kinderen gewoond. Samen met zijn oudste broer na school nog kranten rond gebracht [3 gulden per week] om het gezinsinkomen wat op te krikken.
Bijzonder om er naar te kijken. Hier is het dus allemaal begonnen…..

Vandaag samen met mijn broer naar een begrafenis in onze geboortestreek. Op de terugweg hebben we de snelweg links laten leggen. We hebben de oude weg gereden, die we samen met onze ouders honderden keren hebben gereden. Op de cd-speler gingen cd’s met muziek van vroeger. We hebben heel wat herinneringen opgehaald en gelachen.
Onderweg zijn we gestopt bij de Gallery[zie foto's boven] en hebben tientallen oldtimers bekeken. Het water liep ons in de mond.

Ach, vroeger…………

We waren vanmiddag weer eens in Arnhem, de stad waar ik een groot deel van mijn jeugd heb doorgebracht.
Voelde toch wel een beetje vreemd aan. Er was veel veranderd. Het was erg druk.
Natuurlijk herkende ik veel, maar ik voelde me aardig buitenstaander. Er was meer vreemd, dan vertrouwd.

We moesten parkeren op het hoogste dak van de parkeergarage [raar trouwens, als je steeds hoger moet parkeren]. Dat leverde wel dit uitzicht op.

Een overlijdensadvertentie in de krant. Een oud-collega overleden. Kende hem maar vluchtig. Hij kleedde zich vaak erg trendy.
Op een bepaald moment waren de Borsalinohoeden in de mode. Het toeval wilde, dat we er allebei een droegen. En daarmee opvielen, want ze waren in Parijs, Maastricht of Amsterdam al heel gewoon, maar niet in Arnhem.
We hadden een vast ritueel. Als we elkaar tegenkwamen [met hoed] namen we voor elkaar de hoed af, vaak vergezeld van de mededeling: ‘Dag meneer Hoedemans!’
We hadden er veel lol in. Een apart soort verbondenheid.

Vandaag neem ik voor de laatste keer, maar met veel respect mijn hoed voor Hans af. “Dag meneer Hoedemans!’

Soms kan één woord een helehoop diep verborgen herinnering boven halen. Dat overkwam me gisteren. Een mailtje. Van mijn broer. Maar het onderwerp deed het al:’Hoennekeer’.

Vroeger gingen we met het hele gezin rond de Kerstdagen naar het Sauerland. mijn vader combineerde het nuttige [werk: hij vertegenwoordigde fabrieken in die streek] met het aangename[vakantie].
Een keer gingen weop zondag weg. Als goed katholiek ging je eerst naar de mis. De paters van Dolphia hadden een vroege mis. Mijn moeder had mijn jongste broer[3 jaar] goed voorbereid op hetgeen komen ging. Eerst naar de kerk en dan….. naar Sauerland.
Mijn broer, nu een devoot mens, had toen wat minder tijd voor het geloof en vroeg aan mijn moeder: ‘Hoennekeer gaan we naar Sauerland?’ [=wanneer gaan nu naar Sauerland?]. Mijn moeder wilde geen aandacht trekken en maakte een ‘sst’-geluid en ging verder met haar vrome gebed. Mijn broer begreep niet helemaal dat hij zijn mond dicht moest houden en riep nog een keer met stemverheffing: ‘Hoennekeer gaan we naar Sauerland?’. Mijn moeder kreeg hem weer even stil, maar hij werd toch wat ongedurig. De tussenstop bij de paters van Dolphia leek hem toch geen einddoel. Hij zag immers geen sneeuw en bergen?? Hij begon zich ernstig zorgen te maken, dat de rest van de familie het reisdoel van die dag uit het oog aan het verliezen was. Daarom schreeuwde hij verschillende keren door de doodstille kerk: ‘Hoennekeer gaan we nou naar Sauerland?’ Mijn moeder een rood hoofd, mijn vader ontstemd, de rest van de kerk geamuseerd.

Mijn broer mailde me, dat hij een paar dagen naar het Sauerland was geweest. Hij had ook het hotel gezocht in Gevelsberg, waar we altijd naar toe gingen. Het was er nog. Alleen was het van eigenaar en van sfeer veranderd. De foto die hij meestuurde getuigde ervan.
Hij weet niet hoeveel plezier hij me met zijn mail heeft gedaan.

We hadden zaterdag een feestje. Het restaurant had ook een rokersruimte, waar mijn zwager bij tijd en wijle naar vertrok om zijn nicotinepeil bij te werken.
Op een gegeven moment kwam hij terug verkleed als Drents boertje. Wat bleek? Als rokersruimte werd het toneel gebruikt….

Toen was kon ik me even niet bedwingen en kroop ik het toneel op. Er werd een korte, doch krachtige eenakter opgevoerd. Let op mijn neef die als echte Deus ex Machina door het raam kijkt.

Er kwamen allerlei herinneringen boven aan vroeger, toen ik met verve toneel speelde.